Wat is beheerd beleggen precies?
Beheerd beleggen is een beleggingsdienst waarbij een beleggingsonderneming de dagelijkse beslissingen over kopen en verkopen voor u neemt, binnen een afgesproken risicoprofiel. De beleggingen blijven van u en moeten gescheiden van het vermogen van de onderneming worden bewaard, vaak via een apart bewaarbedrijf. Voor het beheer betaalt u een jaarlijkse vergoeding.
In de regels heet dit individueel vermogensbeheer: u geeft de onderneming de bevoegdheid om te beleggen zonder per transactie uw toestemming te vragen. Dat is het grote verschil met zelf beleggen via een bank of broker, waar pas iets gebeurt als u zelf een order geeft. Ook beleggingsadvies is iets anders: dan krijgt u een persoonlijke aanbeveling, maar beslist u zelf.
In de praktijk ziet u twee vormen. Bij de eerste kiest u uit een beperkt aantal modelportefeuilles, één per risicoprofiel, en krijgt iedereen in hetzelfde profiel dezelfde verdeling. Online vermogensbeheer werkt meestal zo, met indexfondsen of ETF's en software die de verdeling bewaakt. Bij de tweede stelt de beheerder een portefeuille op maat samen. Dat komt vaker voor bij grotere vermogens en is doorgaans duurder.
Het verschilt ook van het kopen van één mixfonds. Bij een fonds bezit u deelnemingsrechten in één gebundeld product en beslist de fondsbeheerder voor alle deelnemers tegelijk. Bij vermogensbeheer staan meestal meerdere fondsen of effecten op uw eigen rekening, en ziet u elk daarvan apart terug in uw overzicht.
Hoe werkt beheerd beleggen, stap voor stap?
Beheerd beleggen verloopt meestal in vijf stappen: de geschiktheidstoets, de keuze van een risicoprofiel, het beleggen van uw inleg, het bewaken en herbalanceren van de verdeling en de periodieke rapportage. Geld bijstorten, opnemen of uw profiel wijzigen kan later meestal ook, maar verkopen en uitbetalen kost vaak enkele werkdagen.
Elke onderneming vult deze stappen net iets anders in. In hoe het werkt staat welke controles u zelf kunt doen, en in welke volgorde, voordat u voor een financieel product kiest, ook als het om vermogensbeheer gaat.
U doorloopt de geschiktheidstoets
Omdat de beheerder voor u beslist, moet hij eerst nagaan of de dienst bij u past. Hij hoort te vragen naar uw kennis en ervaring, uw financiële situatie (inclusief hoeveel verlies u kunt dragen) en uw doelen en risicobereidheid, en die beoordeling periodiek te herhalen. Antwoord eerlijk en volledig: de toets is er om u te beschermen, niet om u op te houden.
U krijgt een risicoprofiel
Uw antwoorden leiden tot een risicoprofiel, bijvoorbeeld van zeer defensief tot zeer offensief of op een genummerde schaal. Bij elk profiel hoort een verdeling over aandelen, obligaties en liquide middelen, meestal met afgesproken bandbreedtes. Hoe zo'n profiel tot stand komt, leest u in de gids over risicotolerantie.
Uw inleg wordt belegd
Na de storting koopt de beheerder de beleggingen die bij uw profiel horen. Beleggingsondernemingen moeten het geld en de effecten van klanten gescheiden houden van hun eigen vermogen. De AFM houdt daar toezicht op. Vraag vooraf na bij welke partij uw effecten in bewaring liggen en bij welke bank uw geld staat.
De beheerder bewaakt en herbalanceert
Koersen bewegen, dus de verdeling verschuift. Stijgen aandelen in een jaar veel harder dan obligaties, dan kan een portefeuille die op 60% aandelen is afgesproken er ineens 68% bevatten, en loopt u meer risico dan bedoeld. Herbalanceren verkoopt een deel van wat is opgelopen en koopt bij wat is achtergebleven. Sommige beheerders doen dat op vaste momenten, andere zodra een bandbreedte wordt overschreden.
U ontvangt rapportages
Bij vermogensbeheer hoort u minstens elke drie maanden een overzicht te krijgen van wat er namens u is gedaan. Daalt de totale waarde sinds het vorige overzicht met minstens 10%, dan moet de onderneming u dat apart melden. Daarnaast ontvangt u minstens één keer per jaar een overzicht van de kosten die u werkelijk hebt betaald.
Waarin wordt bij beheerd beleggen belegd?
Bij beheerd beleggen wordt meestal belegd in een mix van aandelen, obligaties en liquide middelen, vaak via indexfondsen of ETF's met lage lopende kosten. De verdeling over die beleggingscategorieën bepaalt vooral hoe sterk de waarde kan schommelen. Defensieve profielen bevatten meer obligaties en liquide middelen, offensieve profielen vooral aandelen.
Aandelen hebben over lange perioden het hoogste verwachte rendement, maar ook de diepste dalingen. Obligaties schommelen meestal minder en keren rente uit, al kunnen ook zij flink dalen als de rente stijgt, zoals in 2022 gebeurde. Liquide middelen houden hun nominale waarde, maar verliezen bij inflatie koopkracht.
De tabel laat het soort verdeling zien dat u bij verschillende risicoprofielen vaak tegenkomt. Het is een illustratie van een gangbaar patroon, niet de verdeling van een bepaalde onderneming.
| Risicoprofiel | Aandelen | Obligaties | Liquide middelen | Wat u kunt verwachten |
|---|---|---|---|---|
| Defensief | 20-40% | 50-70% | 5-10% | Kleinere schommelingen, lager verwacht rendement |
| Neutraal | 50-70% | 25-45% | 0-5% | Merkbare dalingen in slechte jaren, gemiddeld verwacht rendement |
| Offensief | 80-100% | 0-20% | 0-5% | Grote dalingen mogelijk, hoogste verwachte rendement |
Alleen ter illustratie. De werkelijke verdeling van een portefeuille staat in de documentatie van de onderneming en in uw eigen overzichten.
Wat kost beheerd beleggen?
Bij beheerd beleggen betaalt u meestal twee lagen: de servicekosten van de beheerder, zoals beheervergoeding en soms bewaarloon, en de lopende kosten van de fondsen in uw portefeuille. Daarbovenop kunnen transactiekosten komen. Tel alle lagen op en vermenigvuldig het totaal met uw vermogen. Dan ziet u wat het per jaar kost.
Een illustratief voorbeeld. U belegt €10.000, de beheervergoeding bedraagt jaarlijks 0,75% en de fondsen in de portefeuille hebben samen 0,20% lopende kosten. Het totaal is 0,95% per jaar, ofwel €95 in het eerste jaar. Groeit uw vermogen, dan groeien de kosten mee, want ze zijn een percentage van wat u bezit. Daalt het, dan betaalt u ze nog steeds.
Dat lijkt weinig, maar kosten stapelen zich op, net als rendement. Over twintig of dertig jaar kan een half procentpunt per jaar een fors bedrag schelen. De gids over beleggingskosten rekent dat uit. Vóór de start moet de onderneming u een overzicht geven van alle verwachte kosten, als bedrag en als percentage. Hoe u zo'n overzicht naleest en narekent, staat op de pagina kosten van sparen en beleggen.
- Servicekosten: wat de beheerder rekent voor de dienst, meestal een percentage van uw vermogen, soms met een minimumbedrag per jaar.
- Lopende kosten van fondsen: de kosten binnen de ETF's of fondsen die u bezit. Ze worden in de koers verrekend en staan in het essentiële-informatiedocument van elk fonds.
- Transactiekosten: de kosten van kopen en verkopen, inclusief het verschil tussen aan- en verkoopkoers (de spread). Vaak klein, maar niet nul.
- Overige kosten: kijk naar kosten voor opheffen of overboeken van de rekening, valutakosten en kosten voor het wisselen van profiel.
Wat zijn de nadelen en risico's van beheerd beleggen?
Het belangrijkste risico van beheerd beleggen is dat de beleggingen dalen en u minder terugkrijgt dan u hebt ingelegd. Een beheerder kan dat niet voorkomen. U betaalt de kosten ook in slechte jaren, en u geeft de keuze van individuele beleggingen uit handen. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.
Gaat een beleggingsonderneming failliet, dan horen de beleggingen van klanten buiten het faillissement te blijven, omdat ze gescheiden van het eigen vermogen worden bewaard. Vraag daarom voordat u begint hoe de onderneming dat regelt, bijvoorbeeld via een aparte bewaarinstelling, en lees dat na in de voorwaarden.
Gaat het scheiden van vermogen toch mis, bijvoorbeeld door fraude, dan kan een wettelijke regeling een deel vergoeden, maar koersverliezen vergoedt geen enkele regeling. Welke garantieregelingen er zijn, staat op de vertrouwenspagina. Controleer in het register van de AFM of de onderneming een vergunning voor vermogensbeheer heeft, en lees de risicowaarschuwing voordat u besluit te beleggen.
- Dalende markten: een neutraal of offensief profiel kan in een slecht jaar 20% of meer dalen. De beheerder herbalanceert, maar zet doorgaans niet alles om in liquide middelen.
- Kosten drukken het rendement: vermogensbeheer kost meer dan zelf één breed gespreid indexfonds aanhouden. U betaalt voor het werk, de toets en de discipline.
- Minder zeggenschap: één fonds vervangen of een sector uitsluiten kan meestal alleen als de dienst die keuze aanbiedt.
- Keuzes van de beheerder: maakt de beheerder actieve keuzes, zoals een regio zwaarder laten wegen, dan kunnen die verkeerd uitpakken.
- Beschikbaarheid: verkopen en uitbetalen kost vaak enkele werkdagen. Geld dat u binnenkort nodig hebt, hoort hier niet.
Beheerd beleggen of zelf beleggen: wat past beter?
Geen van beide is voor iedereen beter. Beheerd beleggen past bij wie een vaste verdeling wil die door een ander wordt bewaakt en het herbalanceren niet zelf wil doen. Zelf beleggen is meestal goedkoper en geeft volledige zeggenschap, maar werkt alleen als u de keuzes zelf maakt en volhoudt wanneer de koersen dalen.
Wees eerlijk over de tweede kolom. Een eenvoudige eigen portefeuille werkt alleen als u er bij een flinke daling aan vasthoudt en het herbalanceren niet vergeet. Weet u van uzelf dat dat lastig is, dan kan een beheervergoeding haar geld waard zijn. Vindt u het uitzoekwerk geen bezwaar en houdt u zich aan een vast plan, dan betaalt u misschien voor iets wat u zelf kunt. En ligt uw doel minder dan vijf jaar weg, dan is sparen vaak logischer dan beide.
| Beheerd beleggen | Zelf beleggen | |
|---|---|---|
| Wie kiest de beleggingen | De beheerder | U |
| Herbalanceren | Gebeurt voor u | U moet er zelf aan denken en het doen |
| Gebruikelijke kosten | Servicekosten van de beheerder plus lopende kosten van fondsen | Kosten van de bank of broker plus lopende kosten, in totaal vaak lager |
| Toets vooraf | Geschiktheidstoets is verplicht | Hooguit een passendheidstoets bij complexe producten |
| Zeggenschap | Beperkt tot het kiezen van een risicoprofiel | Volledig |
| Grootste valkuil | Betalen voor werk dat u niet nodig hebt | Emotionele beslissingen tijdens een daling |
Wat betekent dit voor uw eigen keuze?
Of beheerd beleggen bij u past, hangt af van drie vragen: kunt u het geld minstens vijf jaar missen, kunt u een daling van een vijfde opvangen zonder te verkopen, en wilt u betalen voor beheer? Is een antwoord nee, dan ligt sparen of eerst uw basis op orde brengen meer voor de hand.
Reken de kosten van een concreet aanbod om naar een bedrag met de uitleg op kosten van sparen en beleggen, lees de risicowaarschuwing en gebruik de pagina over hoe u een financiële onderneming beoordeelt, met de stappen voor het controleren van een onderneming in het AFM-register. Hebt u nog dure schulden of geen financiële buffer, regel dat dan eerst. De checklist voordat u belegt loopt die stappen door. Beslis ten slotte of u keuzes over uw beleggingen uit handen wilt geven of zelf wilt houden.